Vrijdag gaf ik een workshop grenzen stellen aan jonge huisartsen op de Dag van de Jonge Huisarts 2026 – Zorgen in uitdagende tijden, georganiseerd door Jong Domus.

Een oefening rond grensoverschrijdend gedrag :
een patiënt die met een duw een attest eist.
We speelden het uit en oefenden met helder begrenzen.

“Als ik een grens stel, ontken ik dan het gevoel van mijn patiënt?”

Een deelnemer verwoordde een zorg die ik vaker hoor.
De vrees dat nee zeggen betekent dat het gevoel van de ander er niet mag zijn.

Ik herken die reflex.
Artsen willen ruimte maken, helpen, dragen.
En vergeten daarbij zichzelf.

Dat raakt mij.
Omdat dit spanningsveld -zorg dragen voor de ander versus zorg dragen voor jezelf – zo herkenbaar is in ons vak.

Opleidingen, culturen, verwachtingen

Sommige oudere collega’s – zeker zij die al langer met pensioen zijn – begrijpen niet altijd waarom het voor jongere artsen zo moeilijk kan zijn om nee te zeggen bij onheuse vragen of fout gedrag van patiënten.

Natuurlijk zijn er grote verschillen tussen individuen, los van leeftijd of generatie.
Er zijn jonge artsen die heel helder begrenzen,
en oudere artsen die daar vandaag nog mee worstelen.

Toch vraag ik me af of onze verschillende opleidingsculturen hier een rol spelen.

Eerdere generaties werden vaker gevormd binnen een paternalistischer model,
waar autoriteit en begrenzing vanzelfsprekend waren.

De jongere generatie is sterk patiëntgericht opgeleid,
met veel aandacht voor emoties en emotionele veiligheid.
Dat hebben we hen geleerd.
En dat was – en is – belangrijk.

“Patiëntgericht werken is geen zelfverloochening”

Ik sta volledig achter patiëntgericht werken.
Voor mij betekent dat: het perspectief van de patiënt grondig verkennen
en daar, waar mogelijk, rekening mee houden wanneer het beleid wordt uitgestippeld.

Maar patiëntgericht werken betekent níét
dat het perspectief van de arts niet mag bestaan.
Of dat je geen grenzen mag verdedigen
als professional én als mens.

Het is precies daar dat het wringt:

tussen zorg dragen voor de ander en zorg dragen voor jezelf.

Hoe ondersteunen we artsen en andere zorgverleners hierin?

In gesprekken en vormingen rond dit thema merk ik hoe helpend het is
om dit spanningsveld samen te onderzoeken:
empathie én duidelijkheid, nabijheid én begrenzing.